حكیم حاج ملا‌هادی سبزواری یكی از چهره‌های برجسته حكمت و عرفان ایران اسلامی

در قرن سیزدهم هجری است و اشعاری را نیز با تخلص «اسرار» می سرود.

حكیم شرق سال1212هـ.ق در سبزوار متولد شد،یعنی زمانی كه 19سال از حكومت «قاجار» در ایران می‌گذشت.

فتحعلی شاه،محمدعلی شاه و ناصرالدین شاه در زمان حیات او بـر ایران حكم راندند.نام پدرش محمد مهدی و مادرش زینت الحاجیه بود.پدرش از اعیان و اشراف سبزوار به شمار می‌رفت كه به جوانمردی،سخاوت و نیكوكاری شهره بود.

ملا‌هادی تحصیلات ابتدایی صرف و نحو را در7سالگی در سبزوار آغاز كرد،بعد از آن‌ كه پدرش دارفانی  را بدرود گفت همراه پسرعموی خود،حاج ملا حسین،به مشهد رفت،او به مدت 10 سال در مدرسه «حاج حسن» به‌سر برد و ضمن تكمیل مـقدمات عربی،فقه،اصول و ریاضی،به خودسازی و تزكیه باطن مشغول شد.وی درسال 1232 هـ.ق به سبزوار بازگشت و بـا دختـری از روستای ایزی ازدواج كرد.‌هادی جوان پس از 2سال اقامت در سبزوار، به شوق زیارت كعبه،پا در ركاب سفر گـذاشت.

در میانه راه و هنگام بازدید از حوزه اصفهان چنان شیفته مباحث و نحوه تدریس ملا اسماعیل درب كوشكی اصفهانی شـد كـه تـصمیم گرفت مخارج سفر حج را هزینه تحصیل در اصفهان كند و تشرف به خانه خدا را به زمان دیگری واگذارد.

حدود سال‌های 1247 هـ.ق.دوباره به سبزوار آمد و پس از مدتی همراه همسرش عازم سفر خانه خدا گردید كه در این سفر و قبل از رسیدن به كعبه همسرش را از دست داد و تنها و مغموم مناسك حج را به انجام رساند.

سرانجام این مرد وارسته و زاهد در 78سالگی در 28ذی‌حجه سال 1289هـ.ق درگذشت.

پس ازمرگ آن دانشمندفرزانه،پیكرش دربیرون دروازه سبزواردفن شد.اكنون آرامگاه حاج ملا‌هاد ی درمیدان كارگر واقع شده و بقعه آن،دراواخرقرن سیزدهم به دستوریوسف مستوفی‌ الممالک ساخته شد.

روی آرامگاه صندوق چوبی سبز رنگی قرار داشت.ولی اكنون آرامگاه وی با سنگ مرمر سفید تزیین شده است.تمام بنای این آرامگاه آجری است و سقف گنبد و 4 ایوان آن نیز در سال‌های اخیر آینه‌كاری شده است.

ازآنجاكه حاج ملا‌هادی سبزواری یكی ازفیلسوفان اسلامی شناخته شده دردنیا اسـت،مسوو لان شهرستان سبزوارسعی كردندروز درگذشت حكیم حاج ملاهادی سبزواری رادرتقویم كشور به عنوان روز بزرگداشت حاج ملا‌هادی سبزواری ثبت كنند.

روز 17خرداد در پیشنهادی از سوی دانـشگاه تربیت معلم سبزوار و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی سبزوار برای بزرگداشت آن حكیم نامدار تعیین شد.

 ------------------------------------------------------------------------------------------------------

 مدفن و مقبره ی ملا هادی سبزواری در میان باغی در شهر سبزوار است.

این بنا مربوط به دوره قاجار است و در شهر سبزوار،ضلع جنوبی میدان کارگر واقع شده و این اثر در تاریخ ۹مرداد ۱۳۵۵ با شماره ی ثبت ۱۳۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

فضای داخلی آرامگاه شامل طرحی چلیپایی شکل بوده که در آن حجره ها و اتاق هایی تعبیه گردیده است.تزیینات،ترمیم و استحکام بخشی آرامگاه در اوایل سال ۱۳۴۰ ه.ش توسط انجمن آثار ملی انجام شده است.کاشی کاری های رنگارنگ بر زمینه لاجوردی و گنبد فیروزه ای رنگ به بنا جلوه و شکوه خاصی بخشیده است.بنای اولیه آرامگاه کمی پس از وفات حاج ملا هادی سبزواری توسط (میرزا یوسف مستوفی المالک) ساخته شد.